TIẾNG PHÁO

Trần Minh Hải tự truyện 

1-Ngày xa xưa chưa có pháo, người ta đốt các mắt tre già ở dưới gốc cho nó nổ thành tiếng để xua tan những xui xẻo, buồn lo... của năm cũ cho nó qua đi. Pháo tre trong câu đối ngày tết xưa là thế này 

 爆 竹 三 兩 聲 人 間 是 歲 • 梅 花 四 五 點 天 下 皆 春 

Bộc trúc tam lưỡng thanh, nhân gian thị tuế 爆 竹 三 兩 聲 人 間 是 歲

Mai hoa tứ ngũ điểm, thiên hạ giai xuân 梅 花 四 五 點 天 下 皆 春 )

Có nghĩa:

Hai ba tiếng pháo đì đùng, nhân gian đón mừng năm mới,

Bốn năm đóa mai lấm tấm, thiên hạ đều biết xuân sang.

(trong câu đối trên có 2 từ bộc là nổ, trúc là tre. Bộc trúc là tiếng tre nổ, đúng hơn là "tiếng mắt tre nổ." 

Tục lệ đốt pháo ngày Tết Nguyên đán, Lễ cưới có tự ngàn xưa. Các Cụ giải nghĩa việc đốt pháo đêm giao thừa là để xua đuổi tà ma, xua đuổi những điều xui xẻo, tiễn đưa một năm cũ, nên nhà nào cũng phải có bánh pháo, đốt để đón năm mới. 

2-Xin thề giờ vẫn còn nguyên vẹn cái háo hức thời trẻ con, chầu chực tại các nơi có đốt pháo để xem và tranh nhau nhặt pháo xịt. gần đến cuối năm dành dụm tiền tiết kiệm trong con lợn đất (trong ống vầu sẻ chéo rãnh) đập một nhát-đếm một lúc, quy luôn tiền ni mua được bao nhiêu dây pháo các loại. Náo nức chờ đợi tới 24,27 tháng Chạp đi chợ phiên Cót, Mọc để mua pháo (sau khi lượn tất cả các quầy bán pháo khảo giá cả )Phơi phới hy vọng có tiền mừng tuổi sẽ lại mua thêm pháo đốt tất thảy 7 ngày nghỉ tết. 

Trẻ con làng Giàn Trung Kính Hạ ngày xưa còn rủ nhau đạp xe >30km tới Bình đà Hà tây cũ để mua pháo cho rẻ, hay là mua phụ liệu mang về nhà hỳ hục làm pháo cối (cho nổ to hơn). Đã có thiếu niên trong làng bị hỏng một bàn tay khi nhồi pháo-giờ cũng cứng tuổi rồi. Nhớn lên một tý còn chơi pháo diêm với van hạt gạo lấy từ cái săm xe đạp, pháo đất, pháo đập. Thuở ấy chợ Ngã tư sở có bán các mảnh giấy trên đó ép 20 viên thuốc nổ màu đen (hình tròn đường kính khoảng 4 đến 5 mm/viên) mua về cắt ba via, nạp vào súng gỗ buộc dây cao su tự tạo, bắn nổ nghe sướng lỗ tai. Những năm 1966-1972 quen mắt, quan tai nghe pháo cao xạ các loại của bộ đội ta bắn máy bay Mỹ...Truyện đốt pháo lúc Giao thừa trở đi...ai cũng biết thôi không nói nữa 

3-Pháo đốt tự ngàn xưa chả ai biết chính xác, tôi thì nhớ tới cái ngày 8/8/1994, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt ký Chỉ thị số 406-TTg (kể từ ngày 1/1/1995 nghiêm cấm sản xuất, buôn bán và đốt các loại pháo nổ, thuốc pháo nổ trong phạm vi cả nước; trừ các loại pháo hoa và thuốc làm pháo hoa) Thiển nghĩ Tết về không có tiếng pháo nổ râm ran mất vui. Muôn vàn cái giật mình của các bà các chị các em khi bị quả pháo tép nổ gần và nụ cười khoái chí của lũ trẻ con tinh nghịch. Nhưng các tai nạn về pháo ngày xưa nhớ lại thì hãi hùng phết.

Lại nhớ thời làm lính c13 e207ttg nhiều khi đi phục vụ kiếm tra bắn đạn thật tại Trường bắn xe tăng Cam lâm, nhớ ánh chớp đầu nòng pháo 100 mm và tiếng nổ đanh rồi là vang vọng núi đồi Bình xuyên Vĩnh phú (1972-1975)

nhớ các đồng đội là Pháo thủ xe tăng mà tôi đã gặp trong đời lính : Pháo to Ngô Sỹ Nguyên mắt lẳng xe 390 vào dinh Độc lập 30/4/1975;

nhớ Thi sỹ Kẻ Mơ Đào Hồng Thái trận Cửa Việt 1/1973 nã 7 hộp đạn súng 12,7 mm đến ù tai rồi điếc hẳn và Trung uý Trợ lý súng pháo  ban tham mưu e207 “Hết ngắm kính tê sa, ra quân tao về lấy đít trâu làm thước ngắm, hà hà”.

4-Biên chép vài dòng các loại pháo nhân Tết Nguyên đán sắp về :

-Pháo đùng là dạng pháo bánh cỡ lớn có tiếng nổ giòn giã mà hầu hết các gia đình Việt Nam đều đốt vào thời khắc giao thừa khi pháo chưa bị cấm. Vào sáng mùng 1, xác pháo đùng nhuộm hồng trước mỗi hiên nhà, tạo nên một cảnh tượng rất đặc biệt của ngày Tết.

-Pháo cối là loại pháo nổ cỡ lớn, thường được lồng vào các băng pháo đùng. Loại pháo này tạo ra tiếng nổ “long trời lở đất” và khá nguy hiểm, nên chỉ ai "có máu mặt” mới dám nghịch.

-Pháo tép là dạng pháo bánh cỡ nhỏ, được trẻ con ưa chuộng, pháo tép có thể đốt cả băng, nhưng bọn trẻ con thì thích tháo ra đốt từng viên một hơn.

-Pháo thăng thiên thường được cho vào ống hoặc vỏ chai khi đốt. Quả pháo này sẽ phóng đi như tên lửa trước khi nổ giữa không trung. Pháo lợn là một phiên bản của pháo thăng thiên nhưng phóng mạnh hơn và phát ra tiếng rít như lợn kêu.

-Pháo chuột khi đốt sẽ sáng rực rỡ, quay tít mù và chạy vòng quanh dưới mặt đất như một chú chuột một hồi lâu rồi mới tắt.

-Pháo dây là một loại pháo “hiền lành”, nhưng cũng không thể thiếu trong những ngày Tết cho đến bây giờ. Và còn nhiều loại pháo khác nữa ./.(11/1/2024)

Ảnh sưu tầm của Trần Minh Hải & Ghép ảnh cho đỡ bị trôi bài !